Wystawy galerii SZOKART

PRZECIĄŻENIE. Pojęcie, które wystawa czyni swoim narzędziem. Wystarczające samo w sobie, tak jak wystarczają sobie systemy, które opisuje: zamknięte, nasycone, naprężone do granic wytrzymałości. W teorii systemów przeciążenie poprzedza awarię albo adaptację. W inżynierii most poddany sile większej niż projektowana ugina się i odkształca, zanim pęknie. Plastyczna deformacja materiału to jego odpowiedź na nadmiar sił, zapis tego, co działa od zewnątrz na strukturę chcącą pozostać sobą. W tej fizycznej metaforze kryje się coś istotnego dla sztuki prezentowanej w galerii SZOKART w Poznaniu: prace Igora Dobrowolskiego, Tomasza Górnickiego i Lii Kimury są właśnie takimi odkształceniami. Co łączy tę trójkę, to intensywność, która nie szuka ujścia i trwa w napięciu bez rozładowania. Poza tym każde z nich operuje radykalnie odmiennym rejestrem i temperamentem, co sprawia, że ich zestawienie buduje raczej produktywne napięcie niż wspólnotę tematyczną. Również podejście do tworzywa jest u każdego inne, choć wynikające z podobnego impulsu.

Wystawa „Ryszard Grzyb i Marek Sobczyk. Bez tytułu” w galerii SZOKART w Poznaniu prezentuje obrazy dwóch klasyków malarstwa, którzy od roku 1983 – wraz z czterema innymi studentami warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych Pawłem Kowalewskim, Jarosławem Modzelewskim, Włodzimierzem Pawlakiem i Ryszardem Woźniakiem – współtworzyli słynną Gruppę. Jak podkreśla Ewa Gorządek: „Gruppa to jedna z najciekawszych manifestacji twórczych w sztuce polskiej lat osiemdziesiątych. Stanowiła raczej zbiór indywidualności połączonychprzyjaźniami artystycznymi i wyraźnie akcentujących swoją odrębność, niż kolektyw pracujący według jednolitego programu.” Łączyła ich na pewno bliskość do popularnej wówczas na Zachodzie estetyki Nowej Ekspresji czy Neue Wilde, która zdominowała Documenta VII w roku 1982.

Artystki i artyści, będący jednocześnie czynni dydaktycznie na uczelni artystycznej, stają poniekąd przed podwójnym wyzwaniem: nie tylko sami tworzą, lecz również są odpowiedzialni za przekazywanie tajników malarstwa następnym generacjom osób studiujących. Ich zadanie polega zatem na szczególnie intensywnym łączeniu praktyki i teorii, zagadnień warsztatowych z dyskursami prowadzonymi wokół tego gatunku sztuki.

„Kupujcie obrazy klienci (k. wasza mać) wszak czasem starzeją się lepiej niż rzeczy” – pisze na jednym ze swoich płócien z 1998 roku Paweł Susid. Czy tylko czasem? Moim zdaniem dobre malarstwo zawsze i bez wyjątku starzeje się lepiej niż rzeczy – szczególnie zaś jeśli chodzi o prace artystek i artystów, którzy tworzą tzw. obrazy samoświadome i nieustająco zadają fundamentalne pytania: Czym jest obraz? Jak definiujemy malarstwo w relacji do zmieniających się czasów i innych mediów? Jaką rolę pełni farba?W jaki sposób płaszczyznę obrazu aktywują ślady pociągnięć pędzla? Dlaczego tak istotne jest napięcie pomiędzy materialnością farby a jej potencjałem do kreowania iluzji? Jak aktywizować percepcję osób patrzących na obrazy?

Co mówi o samym sobie Jarosław Modzelewski, gdy jako tytuł wystaw w galerii SZOKART w Poznaniu oraz Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA, przygotowanych z okazji siedemdziesiątych urodzin artysty, wybiera frazę z wiersza barokowo-sarmackiego poety Wacława Potockiego (1621-1696)? „Żadna nie ma rzecz przymierza z czasem” – pisze Potocki, wskazując na przemijalność i kruchość życia, a tym samym wpisując się w wanitatywny nurt znamienny dla nurtów filozoficznych tej epoki. Jak jednak owa barokowość, tak celnie ujęta w słowa, przejawia się w malarskim języku Modzelewskiego? Dlaczego artystę – jak zasugerowałam w tytule niniejszego tekstu – pozwalam sobie określić malarzem miejsc barokowych?

Co mówi o samym sobie Jarosław Modzelewski, gdy jako tytuł wystaw w galerii SZOKART w Poznaniu oraz Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA, przygotowanych z okazji siedemdziesiątych urodzin artysty, wybiera frazę z wiersza barokowo-sarmackiego poety Wacława Potockiego (1621-1696)? „Żadna nie ma rzecz przymierza z czasem” – pisze Potocki, wskazując na przemijalność i kruchość życia, a tym samym wpisując się w wanitatywny nurt znamienny dla nurtów filozoficznych tej epoki. Jak jednak owa barokowość, tak celnie ujęta w słowa, przejawia się w malarskim języku Modzelewskiego? Dlaczego artystę – jak zasugerowałam w tytule niniejszego tekstu – pozwalam sobie określić malarzem miejsc barokowych?

Można lubić obrazy Andrzeja Leśnika za ich niepodważalne cechy dekoracyjne i pogodną kolorystykę. Można je prowokacyjnie infantylizować i nazywać występujące w nich formy „zygzakami”. Można doświadczać komfortu obcowania z artystą, którego nienarzucającą się osobowość skomentował już przy okazji obrony dyplomu Jerzy Ludwiński. A jednak renomowany krytyk spośród wielu dyplomantów to jego sztukę uznał za wartą wspomnienia. O takich twórcach jak Andrzej Leśnik mówi się też, że to artysta osobny, bo nigdzie nie należał, z żadną tendencją ani środowiskiem sztuki się nie związał. Ale co to dokładnie znaczy? Czy tak jak powiedziała jego rówieśniczka z wrocławskiej grupy Luxus „był niezależny, bo mu nie zależało”?

Od lat twórczość Noriakiego jest kojarzona ze street artem. Główną figurą jego kompozycji stał się tzw. Pan Peryskop, zwany również łoczerem – od ang. the Watcher, który – dzięki dynamicznej działalności Noriakiego – rozprzestrzenił się po całej Europie. Owa czarno-biała postać, patrząca na nas intensywnie pionowo ustawionym cyklopowym okiem, stała się z czasem tak rozpoznawalna, że Noriakiego zaczęto postrzegać jako „polskiego Banksy’go”Porównanie to zwraca uwagę również na społeczno-polityczne zaangażowanie wielu motywów, które – poprzez ich lokalizację i dobór tematyki – często komentują współczesną rzeczywistość.

Wystawa „Menuet z pogrzebaczem” 25.04.2025 do 31.05.2025r. Choć na wystawę Henryka Cześnika w galerii SZOKART składają się wyłącznie najnowsze dzieła artysty powstałe w latach 2023–2025, pozwala ona poznać twórczość malarza niejako w pigułce. Znajdziemy tu bowiem prace wykonane w charakterystycznej dla niego ekspresyjno-groteskowej manierze, której pozostaje wierny od lat. Komponuje je na różnych podłożach, zarówno typowo malarskich, jak płótno, deska, karton czy papier, ale także nietradycyjnych: prześcieradłach i znakach drogowych – zazwyczaj zużytych i zdezelowanych. Dzieła te ukazują całe spektrum motywów ustawicznie powracających na płótnach Cześnika na przestrzeni dekad.

Co wspólnego mają lama z Van Goghiem, durszlak z czerwonymi i czarnymi futerkowymi kajdankami z seks shopu czy pastelowo różowy aparat telefoniczny z rakietą do badmintona? Albo schematyczne ludziki, biegnące zawsze w lewo, z polskimi flagami, które tasują się dziko niczym karty, które wypadły z ręki nieporadnego gracza? Co łączy deski, często połamane i jakby niedbale pokryte farbą, z tzw. malarstwem sztalugowym o wielowiekowej tradycji? Jak działa zestawienie soczystej, taktylnej materii farby, płaskich fotografii i trójwymiarowych obiektów?

Dla galerii SZOKART Martyna Czech przygotowała nie tylko zestaw obrazów, malowanych w roku 2024, lecz również i koncepcję wystawy – postanowiła bowiem przyjrzeć się głębiej swoim korzeniom i zapytać o własną tożsamość z perspektywy zarówno egzystencjalnej, jak i twórczej. Artystka opatrzyła swoją ideę, następującym komentarzem: „Czasami w życiu nadchodzi moment, w którym usilnie zastanawiamy się, kim jesteśmy i dlaczego, jakby ta wiedza miała jakiekolwiek znaczenie – a może rzeczywiście ma. Te pytania także mnie prześladowały, ale odpowiedź była prosta. Jako artystka sięgnęłam do korzeni: połowę moich uzdolnień literackich odziedziczyłam po ojcu, a połowę malarskich po matce. A ten nadprogramowy 1% to ja. Aby pogłębić te poszukiwania, spędziłam kilka sierpniowych tygodni w Tarnowie, u mamy. Zabrałam kota, płótna i farby.

Sylwester Ambroziak i Aleksander Roszkowski to twórcy, którzy kilka dekad temu funkcjonowali w orbicie nurtu Nowej Ekspresji. Choć przylgnęło do nich określenie „artyści osobni”, pomiędzy wczesnymi, monumentalnymi statuami jednego a figuratywnymi płótnami drugiego wyczuć można nutę powinowactwa. Mocne, niekiedy skandalizujące prace Ambroziaka – kuszenie św. Antoniego czy przedstawienia ofiar i męczenników – oraz przepełnione dramatyzmem płótna Roszkowskiego z bezgłowymi postaciami, łączył zarówno klimat emocjonalny, jak i dialog z tradycją kulturową i jej ikonosferą.

„Jak można nie widzieć, że tylko to, co najpierw zostało rozdzielone, rozcięte, będzie się sklejać z siłą? Że tylko to, co najpierw było w kontakcie, oddzieli się i ‘przetnie’ intensywnie?” – tak o wyjątkowości i potencjale techniki kolażu pisał francuski filozof i historyk sztuki Georges Didi-Huberman. Gdy patrzę na prace Pawła Althamera i Artura Żmijewskiego, wykonywane przez nich w duecie, jestem przekonana, że ci dwaj twórcy nie tylko bardzo przenikliwie dostrzegają te aspekty, lecz również potrafią uruchomić przyrodzony im charakter.Myślę również, że w tym konkretnym kontekście nie bez znaczenia pozostają słowa „siła” i „intensywność”, ponieważ obaj artyści „ścierają” i „siłują się” ze sobą, budując poszczególne kompozycje, negocjując w nich przestrzeń dla decyzji każdego z nich czy odpowiadając gestem na gest.

Jacek Sroka maluje dużo i od dawna. Pełnymi garściami czerpie z zasobów dwudziestowiecznych stylistyk, wcielając się w rolę – trochę prześmiewczo – odnowiciela różnych malarskich tradycji. Czyta też sporo, i to z przeróżnych obszarów, a ślady lektur są wszechobecne na jego płótnach. Malarskie przywołania pojawiają się jakby mimochodem, Sroka robi to w sposób niezwykle przemyślany, o czym decyduje wrażliwość postmodernistycznego prześmiewcy.Miał bardzo wiele wystaw, a współpracujący z Nim kuratorzy, przynajmniej w znacznej większości, wynajdywali coraz to nowe klucze do odczytywania Jego malarstwa. Czasem ulegając sugestiom malarza, a niekiedy dryfując obok. Koncepcje kuratorskie prezentują różne fascynacje i zmiany perspektyw.

Wystawa „Tkanka malarstwa” 15.06.2024 do 31.07.2024r. Twórczość Krzysztofa Gliszczyńskiego jest kompletnie zanurzona w malarstwie. Artysta ten z przekonaniem, dociekliwością i namiętnością zapuszcza się w coraz głębsze jego rejony, eksplorując materialność farby nakładanej na płaszczyznę i nieustannie pytając o jej rolę i potencjał jako nieludzkiego aktora, biorącego aktywny udział w procesie tworzenia. W wyniku żmudnego i precyzyjnego nanoszenia kolejnych warstw „tłustej” enkaustyki, powstającej na bazie podgrzanego wosku, wyłaniają się kompozycje mocno skondensowane i zagęszczone, dotykalne. Ich powierzchnie są żłobione, a w każdym wgłębieniu ujawnia się i odsłania – jak stratygrafia w ramach geologii – każda kolejna warstwa nałożonej wcześniej farby.

Włodzimierz Pawlak to malarz-kompozytor, wyczulony na związki sztuki wizualnych i muzyki – stąd centralne miejsce na jego indywidualnej wystawie w galerii SZOKART zajmuje cykl obrazów zatytułowanych Partytura do baletu Sokrates, namalowany – jak dopowiadają podtytuły – wiosną, latem, jesienią i zimą 2023 roku. W muzyce partytura to notacyjne zestawienie nad sobą wszystkich partii wokalnych i instrumentalnych utworu zespołowego, co ma na celu jak najbardziej przejrzyste utrwalenie całości dzieła. Partytura ma więc charakter wizualny, ponieważ eksponuje wertykalne związki między poszczególnymi partitami, zestawionymi nad sobą w pewnym określonym porządku. Podobnie malarski obraz – zgodnie z definicją Maurice’a Denisa z 1890 roku – jest płaską powierzchnią pokrytą kolorami w określonym porządku.

Najnowsze obrazy Andrzeja Leśnika to albo zredukowane formalnie i odważne kolorystycznie kompozycje, w których znamienny dla tego artysty motyw zygzaka pozostaje widoczny i rozpoznawalny często tylko w centrum, albo przeciwnie – rozmalowane ciągi zygzaków, pokrywające całe pola obrazowe od prawej do lewej jak specyficzny rodzaj pisma. W płótnach z lat 2022 i 2023 spotykają się zatem dwie różne strategie malarskie: jedna uporządkowana, rygorystyczna, lecz szalona ostrymi różami, neonowymi zieleniami, nasyconymi błękitami i odważnymi żółcieniami; druga zaś sięgająca po kolory bardziej klasyczne jak ciemny niebieski, czerwony czy czarny i biały, lecz pełna ekspresji widocznej w sposobie nakładania farby na powierzchnię obrazów i rytmicznie biegnące układy zygzaków.

Twórczość Krzysztofa Piętki jest ściśle związana z miejscem, w którym żyje i tworzy swoje obrazy, a także z historią jego rodziny i najbliższej okolicy. Pracownia artysty znajduje się w jego rodzinnym domu w Babicach, zaledwie kilka minut jazdy rowerem od Bramy Śmierci i komór gazowych Auschwitz II-Birkenau. Skomplikowane sąsiedztwo i historia terenów poobozowych towarzyszą artyście od najmłodszych lat życia, choć długo nie był całkiem świadomy, w jakim miejscu przyszło mu żyć.“ „Nie rozumiałem miejsca, w którym żyłem. Dopiero mając 20 lat, w 2010 roku, zacząłem regularnie odwiedzać teren dawnego Birkenau. Eksplorowałem teren poobozowy na podstawie zdjęć alianckich, wykonanych z samolotu w 1944 roku. Widać na nich całą infrastrukturę zagłady. A także mój dom.

Zdzisław Nitka swą bieżącą wystawę malarstwa (która to już z kolei, biorąc pod uwagę fakt, że faktycznie debiutował w połowie lat 80. XX w.?), w galerii SZOKART, zatytułował: „Będę tak stał i czekał na wiatr – obrazy, rysunki, obiekty 1985 – 2023”. Oznacza to, że zarówno dotychczas zrealizowane prace, jak i te, które – jak mówi – „przywieje dla mnie wiatr” powierzał (i nadal będzie powierzać) pewnemu rodzajowi przypadku; bo wiemy, że wiatr wieje kędy chce; że jest „tchnieniem Natury” – jak sądzą poeci; a bywa wręcz jej „natchnieniem”? Wiemy: ten wiatr może wiać raz silniej, innym razem łagodnie, ale jak to w naturze bywa – dmie z różnych stron, bywa kapryśny, zmienia kierunki swej ekspansji…

Szczera i drastyczna, ale niezwykle wciągająca opowieść Tomasza Górnickiego oraz Czarnobyla o bólu i przemijaniu. Wystawa jest premierą wspólnego projektu dwóch – pozornie odległych od siebie – artystów, którego punktem wyjścia jest portret-lustro, jako narzędzie artystycznej konfrontacji z egzystencjalnym niepokojem oraz tym, co bardzo potocznie określamy ciemną stroną ludzkiej natury. To popularne określenie może być skutecznym wytrychem dla zrozumienia idei Porträtspiegel, czyli wystawy łączącej świat rzeźby z fenomenem szablonowego malarstwa, gdzie każde medium i każda z prezentowanych prac stanowi dla siebie wzajemne lustro, a wytworzone między nimi odbicia i napięcia są niczym innym jak nowymi, niekończącymi się wręcz kontekstami odbioru figuratywnej w swej istocie twórczości.

Rafał Olbiński jest cenionym artystą, znanym ze swoich prowokujących do myślenia obrazów. Wystawa „Passion pour la création” w poznańskiej galerii SZOKART jest okazją do bliższego przyjrzenia się jego najnowszym dziełom. Artysta łączy w swojej twórczości inspiracje kulturą antyczną, literaturą, muzyką, malarstwem renesansowym z symbolizmem oraz humorem. Olbiński podkreśla, aby jego obrazów nie traktować śmiertelnie poważnie, lecz tylko jako punkt wyjścia do skojarzeń, na podstawie których można układać własne historie czy opowiadania. W tworzeniu tych skojarzeń i snucia opowieści pomagają pojawiające się w obrazach elementy, które można odczytywać symbolicznie. Obrazy Rafała Olbińskiego charakteryzuje indywidualny i rozpoznawalny na pierwszy rzut oka styl.

Rozwój twórczości Nowackiego w latach 1985–2001 cechuje dążenie do koncentracji środków obrazowania, wyostrzenia przekazu przy coraz wyraźniejszym ograniczaniu elementów plastycznych. Wczesne kompozycje o dynamicznym – często ukośnym – układzie figur geometrycznych z czasem zastąpiły prace budowane z dwóch zasadniczych elementów: kwadratu, będącego również formatem podłoża, oraz pionowej linii prostej. Stopniowa i konsekwentna redukcja doprowadziła do powstania na początku lat 2000. reliefów liniowych, rozwijanych aż do dzisiaj. Pozorny rygor tych prac nie pozbawia ich jednak charakteru emocjonalnego, spontanicznego. Oczyszczona, skrystalizowana forma, tworzona pod dyktatem uporządkowanej konstrukcji reliefu, ma bowiem na celu ożywienie energii barw, zanurzenie się w ich pulsacji, zmiennych rytmach i kontrastach…

Kilkanaście obrazów pokazywanych na wystawie łączy właściwie tylko jedno – decyzja, żeby akurat to spojrzenie lub wspomnienie zatrzymać i namalować. Parę martwych natur niezbyt pasuje do tego klucza, były „ustawione”, ale i w ich przypadku był jakiś wybór i decyzja. Zatem skrawek rzeczywistości został pozostawiony i można z nim trochę poobcować, poudawać że został na zawsze…

Ryszard Woźniak to artysta, w którego biografii mocno wybrzmiewa fakt współtworzenia przez niego jednej z bardziej rozpoznawalnych i ważnych grup artystycznych, jakie uformowały się w Polsce w latach 80. ubiegłego wieku. Czy jednak oznacza to, że nadal należy postrzegać jego twórczość tylko lub głównie przez pryzmat tamtego czasu?…

Wystawa ,,Tnąc gumowe kości” Anna Radzimińska 05.08.2022r. do 03.09.2022r. Ania Radzimińska urodziła się w 1998 roku na warszawskiej Ochocie. Dziś jest studentką pracowni malarstwa, rysunku oraz sztuki w przestrzeni na Wydziale Malarstwa stołecznej ASP. Tworząc późne prace w Akademii i eksperymentując ze zróżnicowanymi rozwiązaniami barwnymi, Radzimińs- ka wypracowuje swój wizualny język w domenie rozbitej, niezbornej figuracji. Prezentowany tu wybór piętnastu prac warszawskiej…

,,To nie był pomysł na namalowanie wspólnych obrazów, bardziej było to uczenie się i zrozumienie, co jest czym dla każdego z nas w malarstwie. Pogranicze (obszar wspólnego malowania) mogło sprzyjać rozformowaniu czy poluzowaniu wielu kryteriów, a stało się obszarem precyzyjnej wypowiedzi w obrazach, które zawierają całą swoją tajemnicę i osobność (obraz jest w możliwie dużym stopniu niezależny od malarzy)..

Etiuda to krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu (literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.).1 Termin kojarzony jest jednak głównie z muzyką. W niektórych rodzajach dzieł muzycznych etiudą nazywa się pełnowartościowe dzieło, kiedy jest ona utworem ćwiczącym walory techniczne pianisty, jak również dziełem popisowym.